Egzama Nasıl Tedavi Edilir?
Egzama veya dermatit kronik inflamatuvar deri hastalığı olup atopik dermatit AD en yaygın form genetik yatkınlık-bariyer disfonksiyonu, kontakt dermatit allerjen-irritan maruziyet, seboreik dermatit Malassezia mantarı, nummular egzama diskoid lezyon, dishidrotik egzama el-ayak vezikül, stasis dermatit venöz yetmezlik ve asteatotik egzama yaşlı kuru cilt çeşitli tipleri içermektedir. Klinik özellikler kaşıntı pruritus en belirgin semptom gece kötüleşir, kuru cilt xerosis bariyer bozukluğu, eritematöz plaklar kırmızı yama, vezikülasyon akut fazda su toplaması, likenifikasyon kronik kalınlaşma, ekskoriyasyon kaşıma yaraları, sekonder enfeksiyon Staph aureus impetigo, hiperpigmentasyon post-inflamatuvar koyu leke spektrumu göstermektedir. Tedavi yaklaşımı multifaktöriyel bariyer onarımı nemlendirme temel, anti-inflamatuvar topikal kortikosteroid-kalsinörin inhibitörü, enfeksiyon kontrolü antibiyotik-antiseptik, kaşıntı yönetimi antihistaminik, sistemik tedavi fotote rapi-immünosüpresif-biyolojik ağır vakalarda ve tetikleyici kaçınma allerjen-irritan eliminasyonu kombine stratejiler gerektirmektedir.
Atopik Dermatit Patofizyoloji ve Tedavisi
Atopik dermatit patogenezi genetik filagrin mutasyonu FLG gen bariyer protein eksikliği yüzde otuz Avrupa kökenli, immün disregülasyon Th2 dominans IL-4, IL-13, IL-31 artışı, bariyer disfonksiyonu ceramid azalması transepidermal su kaybı TEWL artışı, mikrobiyom disbiyozu Staph aureus kolonizasyonu yüzde doksan hasta, çevresel tetikleyiciler allerjen toz akarı-polen, irritan sabun-deterjan ve psikolojik stres hipotalamik-pituiter-adrenal aks aktivasyonu içerir. Klinik evreleme infant yüz-saçlı deri iki ay ila iki yaş kaşıntılı eritem, çocukluk fleksoral dirsek-diz çukuru likenifikasyon, erişkin el-boyun yaygın kronik ve yaşam boyu remisyon-relaps siklusu pubertede iyileşme yüzde elli çocukluk erişkinde devam yüzde elli mevcuttur. Şiddet skorlaması SCORAD SCORing Atopic Dermatit alan-yoğunluk-subjektif yüz puanlık, EASI Eczema Area and Severity Index dört bölge skor, IGA Investigator Global Assessment altı derece clear-severe, POEM Patient-Oriented Eczema Measure hasta bildirimi yedi soru ve PO-SCORAD hasta versiyonu içerir.
Topikal tedaviler emollientler bariyer onarımı temel tedavi günde iki ila üç kat, ceramid içeren CeraVe, Eucerin Atopicontrol fizyolojik lipid replasmanı, petrolatum bazlı Vaseline, Aquaphor oklusiv maksimum hidratasyon, nemlendiriciler gliserin, hyaluronik asit humektan su tutucu, oklusiv uygulama ıslak ciltte soak and seal banyo sonrası üç dakika içinde, miktarlar yüzde yirmi vücut yüzeyi iki yüz elli ila beş yüz gram haftalık yetişkin ve güvenlik steroid-free uzun vadeli günlük mevcuttur. Topikal kortikosteroidler potens düzeyi süper yüksek klobetasol nokta nokta beş gövde-ekstremite kalın deri iki hafta maksimum, yüksek betametazon dipropionat nokta nokta beş orta şiddetli, orta mometazon furoat nokta bir yüz-kıvrımlar, düşük hidrokortison bir ila iki buçuk yüz-genital-çocuk uzun vadeli güvenli, uygulama ince tabaka günde bir ila iki kez aktif lezyon, weekend therapy iki kez hafta cumartesi-pazar remisyon sürdürme proaktif tedavi, yan etkiler atrofi kağıt ince cilt yüz-kıvrımlar, stria çatlak çizgiler kasık-koltukaltı, telenjektazi damarlar yüz, akne-rozasea benzeri perioral dermatit, topikal steroid addiction tachyphylaxis sürekli kullanım etki azalması, sistemik emilim bebek-geniş alan HPA axis baskılanması ve kontrendikasyon enfeksiyon tedavi edilmemiş impetigo-herpes içerir. Topikal kalsinörin inhibitörleri takrolimus merhem nokta üç ila nokta bir yetişkin-çocuk, pimekrolimus krem yüzde bir iki yaş üzeri, mekanizma T hücre kalsinörin inhibisyonu IL-2 azalması, endikasyon orta-şiddetli AD özellikle yüz-boyun hassas alan steroid atrofi riski yok, yan etkiler yanma-batma ilk kullanım yüzde elli birkaç gün geçer, fotosentivite güneş koruma gerekli, black box uyarı lenfoma riski teorik uzun vadeli veri güvenli kanıt yetersiz ve kullanım iki yaş üzeri sürekli veya intermitan mevcuttur.
Topikal PDE4 inhibitörü krisaborol merhem yüzde iki cilt içi fosfodiesteraz-4 inhibisyonu cAMP artışı anti-inflamatuvar, endikasyon hafif-orta AD iki yaş üzeri, avantajlar steroid-free, kalsinörin-free, yan etkiler yanma yüzde elli geçici, uygulama iki kez günlük, maliyet pahalı aylık beş yüz dolar ve etkinlik kortikosteroid benzeri mevcuttur. Antibakteriyel tedavi topikal mupirocin merhem yüzde iki impetigo-enfekte egzama, fusidik asit krem yüzde iki Avrupa kullanımı, retapamulin merhem MRSA etkili, oral antibiyotik sefaleksin beş yüz miligram dört kez günlük yedi ila on gün stafilokok, doksisiklin yüz miligram iki kez günlük MRSA-anti-inflamatuvar, bleach bath dilüe sodyum hipoklorit yarım fincan küvete iki kez hafta on dakika Staph kolonizasyon azaltma ve gümüş içerikli örtüler antimikrobiyal yara örtüsü içerir. Antiseptik tedaviler kömür katranı pine tar yüzde bir ila beş eski tedavi anti-inflamatuvar-antiprüritik, çinko oksit pasta kurutucu ıslak lezyon, kalaamin losyon soğutucu kaşıntı azaltma ve ıslak sargı wet wrap terapi nemli bandaj üzerine kortikosteroid oklüzyon artmış penetrasyon şiddetli alevlenme içerir.
Sistemik tedaviler fototerapi dar bant UVB yüzde üçyüz on ila üçyüz on üç nanometre üç kez hafta yirmi ila otuz seans, PUVA psoralen+UVA şiddetli yaygın erişkin, avantajlar steroid-free, yan etkiler yanık, karsinogenite uzun vadeli melanoma riski artışı yirmi yıl üzeri kullanım, kontrendikasyon gebelik, çocukluk on iki yaş altı ve fotosentsitivite bozuklukları mevcuttur. Sistemik immünosüpresifler siklosporin üç ila beş miligram/kilogram günlük bölünmüş doz hızlı etki iki hafta, yan etkiler nefrotoksisite böbrek fonksiyonu aylık izlem, hipertansiyon kan basıncı izlemi, enfeksiyon immünsüpresyon, süre kısa dönem üç ila altı ay toksiste nedeniyle, metotreksat on ila yirmibeş miligram hafta folik asit bir miligram günlük takviye, yan etkiler hepatotoksisite karaciğer fonksiyonu izlem, myelosüpresyon tam kan sayımı, azatiyoprin bir ila üç miligram/kilogram günlük TPMT enzim testi önce, yan etkiler hepatotoksisite, GI intolerans, mikofenolat mofetil bin ila üçbin miligram günlük, yan etkiler ishal, lökopeni ve sistemik kortikosteroid prednizon kısa süreli burst terapi kırk miligram beş gün şiddetli alevlenme uzun vadeli kaçınma yan etki içerir.
Biyolojik Tedaviler ve Yeni Yaklaşımlar
Dupilumab IL-4/IL-13 inhibitörü monoklonal antikor subkutan enjeksiyon başlangıç altıyüz miligram sonra üçyüz miligram iki hafta bir, endikasyon orta-şiddetli AD altı yaş üzeri yetersiz topikal tedavi, etkinlik SC ORAD yüzde yetmiş beş ila seksen azalma, IGA clear-almost clear yüzde otuz sekiz, kaşıntı azalma yüzde elli ila altmış birinci hafta, yan etkiler konjonktivit yüzde on göz kuru luğu yapay gözyaşı, enjeksiyon bölgesi reaksiyon yüzde on, herpes enfeksiyon reaktivasyon, nazofarin jit rinit, maliyet yüksek otuz altı bin dolar yıllık ABD sigorta kapsama ve uzun vadeli güvenlik üç yıl veri güvenli devam çalışmaları mevcuttur. Tralokinumab IL-13 inhibitör subkutan üçyüz miligram iki ila dört hafta bir, etkinlik dupilumab benzer, yan etkiler üst solunum yolu enfeksiyonu, konjonktivit daha az dupilumabdan, onay Avrupa 2021, ABD 2021 ve kombinasyon topikal+biologik sinerjistik içerir. Lebrikizumab IL-13 inhibitör iki yüz elli miligram iki hafta bir, faz 3 çalışmalar olumlu IGA clear yüzde kırk üç, yan etkiler benign konjontivit düşük, onay bekleniyor FDA 2024 ve nemolizumab IL-31 inhibitör kaşıntı hedefli subkutan altmış miligram dört hafta bir antiprüritik, faz 3 Japonya başarılı, küresel onay bekleniyor içerir. Upadacitinib JAK1 inhibitör oral tablet on beş ila otuz miligram günlük, mekanizma janus kinaz 1 inhibisyonu sitokin sinyal blokajı, etkinlik hızlı iki hafta EASI-75 yüzde yetmiş, yan etkiler akne yüzde on ila onbeş, herpes enfeksiyon yüzde üç, tromboz nadir VTE JAK inhibitör sınıf etkisi black box, onay Avrupa-ABD oniki yaş üzeri 2022 ve baricitinib JAK1-JAK2 inhibitör iki ila dört miligram günlük benzer etkinlik mevcuttur. Abrocitinib JAK1 selektif yüz ila iki yüz miligram günlük, etkinlik upadacitinib benzer, yan etkiler bulantı yüzde on iki doz bağımlı, trombositopeni, onay ABD-Avrupa 2021-2022 ve ritlecitinib JAK3-TEC ailesi inhibitörü geliştirilmekte içerir.
Yardımcı tedaviler antihistaminikler sedatif hidroksizin yirmi beş ila elli miligram gece uyku kalitesi kaşıntı azaltma, non-sedatif setirizin-loratadin gündüz yüzde otuz etki sınırlı, antidepresan doksep in yirmi beş ila elli miligram trisiklik antiprüritik H1-H2 blokajı, gabapentin üçyüz ila dokuz yüz miligram nöropatik kaşıntı merkezi etki, naltreksone elli miligram opioid antagonist kronik kaşıntı ve probiyotikler Lactobacillus rhamnosus bağırsak mikrobiyom modülasyon önleme çalışmaları karışık sonuç içerir. Beslenme müdahaleleri eliminasyon diyeti gıda allerjisi varsa süt, yumurta, fıstık çocuklarda yüzde otuz, omega-3 takviye balık yağı bin ila üçbin miligram anti-inflamatuvar EPA-DHA, D vitamini bin ila ikibin IU günlük immün modülasyon, probiyotik gıdalar yoğurt, kefir, fermente bağırsak sağlığı ve kaçınılacak gıdalar histamin zengin domates, çikolata, alkol trigger bazı hastalarda mevcuttur. Alternatif tamamlayıcı tedaviler akupunktur kaşıntı azaltma bazı çalışmalarda yüzde otuz azalma, meditasyon-mindfulness stres azaltma immün modülasyon, bitkisel tedaviler çay ağacı yağı antiseptik dikkatli kullanım irritasyon, aloe vera jel soğutucu nemlendiric i, evening primrose oil gamma-linolenik asit kanıt yetersiz, Çin bitkisel medikasyonu kontamine steroid riski standardizasyon eksikliği ve masaj terapisi kan akımı artışı gevşeme içerir.
Özel durumlar infant egzama başlangıç iki ila altı ay yüz-saçlı deri, tedavi düşük potens steroid hidrokortison bir, emollient sık uygulama, gıda allerjisi tarama süt, yumurta, anne sütü devam koruyucu, gebelik güvenli tedaviler emollient sınırsız, düşük-orta steroid sınırlı alan, kalsinörin kategori C risk-fayda, sistemik prednizon kısa süreli kabul, dupilumab veri sınırlı kaçınma tercih ve yaşlılarda kuru cilt ince bariyer, düşük potens steroid, kalın emollient petrolatum bazlı içerir. El egzaması dishidrotik vezikül avuç içi, kronik hiperkeratotik kalın plak parmak ucu, pompholyx akut su toplama, tedavi yüksek potens steroid oklusiv gece eldiven, antiseptik banyo asetik asit yüzde bir, fototerapi el-ayak PUVA, alitretinoin oral retinoid otuz miligram günlük Avrupa onaylı, botulinum toksin aşırı ter dishidrotik ve koruma nitril eldiven-ıslak iş mevcuttur. Erişkin akne-rozasea benzeri perioral dermatit steroid kötüye kullanım, perianal-genital egzama hassas alan düşük potens-takrolimus, inverse egzama koltukaltı-kasık sürtünme-ter antifungal ekle Candida, lichenified nodüler prurigo kaşıma nodülleri intralezyonel steroid triamsinolon iki buçuk ila on miligram ve psikolojik komorbidite depresyon-anksiyete yüzde otuz SSRI-psikoterapi içerir.
Önleme, Yaşam Tarzı ve Uzun Vadeli Yönetim
Primer önleme emollient kullanımı doğumdan başla yüksek riskli bebek aile öyküsü atopi BEEP çalışması risk azaltma yüzde elli, erken gıda tanıtımı dört ila altı ay fıstık, yumurta oral tolerans indüksiyon LEAP çalışması, probiyotik gebelik-emzirme Lactobacillus immün modülasyon bazı çalışmalar yüzde yirmi azalma, emzirme ilk altı ay koruyucu etki ve çevresel kontrol toz akarı azaltma yatak kılıfı, havalandırma mevcuttur. Sekonder önleme tetikleyici tanımlama günlük kayıt alevlenme-maruziyet korelasyon, allerjen kaçınma toz akarı, ev hayvanı, polen, irritan azaltma sabun sınırlama pH nötr, pamuklu giysi yumuşak, sıcaklık kontrol aşırı ısı-soğuk kaçınma, nem optimizasyonu yüzde kırk ila altmış ideal nem kuruluğa karşı, stres yönetimi yoga, meditasyon, kognitif davranışçı terapi KBT kaşıntı-scratch döngüsü, uyku hijyeni yeterli uyku yedi ila dokuz saat immün fonksiyon ve düzenli takip dermatoloji üç ila altı ay içerir. Yaşam tarzı modifikasyonları banyo kısa ılık on dakika altında, temizlik sabun yok veya syndet sabun-free cleanser, kurulama gentle pat ovalama yok, nemlendirme üç dakika içinde banyo sonrası soak and seal, tırnak bakımı kısa tırnak kaşıma hasarı azaltma, giysi pamuklu gevşek yün-sentetik tahriş edici, çamaşır yıkama double rinse çift durulama deterjan artığı, yumuşatıcı yok irritan ve ev temizliği allerjen azaltma toz akarı kontrol haftalık sıcak yıkama altmışC üzeri içerir.
Eğitim programları yapılandırılmış eğitim hasta-aile hastalık bilgisi, tedavi uyumu artırma adherence yüzde elli ila yetmiş düşük, group eğitim workshop akran desteği, online kaynaklar National Eczema Association webinar-forum, okul programı öğretmen-akran eğitimi stigma azaltma ve pediatrik kamp egzama kampları sosyal destek içerir. Psikolojik destek KBT kaşıntı-kaşıma davranış değiştirme habit reversal, biofeedback stres yanıtı farkındalık-kontrol, hipnoterapi gevşeme öneri, ailede terapi anne-baba stres yönetimi çocuğa yansıma, destek grupları paylaşım normaliz asyon ve profesyonel psikoloji psikolog-psikiyatrist ciddi distres içerir. Prognoz çocukluk egzama remisyon yüzde elli pubertede düzelme, persistan erişkin yüzde otuz ila elli yaşam boyu devam, komorbidite astım yüzde otuz atopik march, alerjik rinit yüzde altmış, gıda allerjisi yüzde otuz çocuklarda, kalp hastalığı artmış risk inflamasyon kronik ve yaşam kalitesi etkilenim sosyal-mesleki-psikolojik mevcuttur. Araştırma ve gelecek mikrobiom tedavi cilt mikrobiyom transplantasyonu Roseomonas mucosa, JAK inhibitör topikal ruxolitinib krem faz 3 olumlu, IL-22 inhibitör fezakinumab tip 2 inflamasyon, anti-OX40 inhibitör rocatinlimab T hücre kostimülasyon blokajı, tape stripping bariyer bozukluğu tedavi deneysel, biyomarkırlar serum TARC, periostin hastalık aktivitesi izlem, gen tedavisi filagrin gen restorasyonu uzak gelecek ve kişiselleştirilmiş tıp endotip bazlı tedavi Th2-high dupilumab, Th17-high JAK inhibitörü içerir.